monde-diplomatique.gr

Accueil du site > Le diplo en grec > 2013 > 07. Ιούλιος > Οι εκλογές και η δημοκρατία

ΑΙΓΥΠΤΟΣ

Οι εκλογές και η δημοκρατία

samedi 13 juillet 2013, par Gresh Alain , [Καϊμάκη Βάλια (μτφ)]

Το ίδιο επιχείρημα έρχεται και ξανάρχεται, σε σχέση με την Αίγυπτο : εκλογές δεν σημαίνουν και δημοκρατία. Είναι αλήθεια -και στη Γαλλία το γνωρίζουμε καλά : Στις 29 Μαΐου 2005, με πλειοψηφία περίπου 55%, ο λαός της χώρας απέρριψε την Ευρωπαϊκή Συνταγματική Συνθήκη. Παρά την καθαρή αυτή επιλογή, η Συνθήκη τελικά επιβλήθηκε. Τον Μάιο του 2012, μετά από μια μακριά προεκλογική καμπάνια, ο λαός εξέλεξε τον Φρασουά Ολάντ στο ανώτατο αξίωμα : η πολιτική του, όμως, ουδεμία σχέση έχει με τις υποσχέσεις του προεκλογικού του προγράμματος.

Πράγματι, λοιπόν, εκλογές δεν σημαίνουν και δημοκρατία. Μπορούμε, όμως, να φανταστούμε μια δημοκρατία χωρίς εκλογές, μια δημοκρατία που ποδοπατά τις εκλογές ;

Συχνά λέγεται για την Αίγυπτο, ότι ο λαός εκφράστηκε στους δρόμους και ότι ο πρόεδρος Μοχάμεντ Μόρσι έχασε τη νομιμοποίησή του. Έχω ήδη αναφερθεί στην αιγυπτιακή κρίση [1] και στις διάφορες όψεις της, και θα αναφερθώ εκτενέστερα στο τεύχος του Αυγούστου της Le Monde diplomatique. Για την παρούσα κρίση, οι ευθύνες του Μόρσι είναι τεράστιες. Όμως, το επιχείρημα της απώλειας νομιμοποίησης είναι επικίνδυνο, όπως κι εκείνο που αναφέρεται στους κινδύνους για τη σταθερότητα της χώρας. Ας θυμηθούμε ότι, πριν από περίπου 40 χρόνια, ο στρατός της Χιλής ανέτρεψε τον πρόεδρο Σαλβαδόρ Αλιέντε, χρησιμοποιώντας τα ίδια επιχειρήματα και ότι διέθετε και τη σθεναρή υποστήριξη ενός μέρους του λαού. Το ερώτημα που τίθεται, λοιπόν, είναι : ποιος αποφασίζει ; Και κάθε φορά η απάντηση είναι : ο στρατός (εκτός εάν το λαϊκό κίνημα είναι τόσο ισχυρό που να τον παρακάμψει).

Μερικές φορές ο στρατός κατάφερε να παίξει θετικό ρόλο. Είναι η περίπτωση της εξέγερσης των συνταγματαρχών ενάντια στο δικτατορικό καθεστώς στην Πορτογαλία, η περίφημη Εξέγερση των Γαρυφάλλων (25 Απριλίου 1974). Αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις, οι στρατιωτικοί που φτάνουν στην εξουσία εγκαθιδρύουν δικτατορικά καθεστώτα. Η περίπτωση της Αλγερίας είναι επίσης ενδιαφέρουσα : η άρνηση του αποτελέσματος των βουλευτικών εκλογών, τον Δεκέμβριο του 1991, δεν οδήγησε μόνο στην απομάκρυνση των ισλαμιστών και σε εμφύλιο πόλεμο, αλλά, 20 χρόνια μετά, η σχέση του καθεστώτος με τη δημοκρατία και τις ελευθερίες του πολίτη κρέμεται από μία κλωστή.

Ένα άλλο ιδιαίτερα ενδεικτικό παράδειγμα είναι οι εκλογές στην Παλαιστίνη, τον Ιανουάριο του 2006. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια διοργανώθηκαν σχετικά ελεύθερες εκλογές (δεν θα μπορούσαν να είναι εντελώς ελεύθερες, υπό καθεστώς κατοχής). Ως συνέπεια των αμερικανικών και ευρωπαϊκών πιέσεων στην Παλαιστινιακή Αρχή, εκατοντάδες ξένοι παρατηρητές επόπτευσαν τις εκλογές. Το αποτέλεσμα ήταν να στείλουν οι Παλαιστίνιοι στη Βουλή μια πλειοψηφία της Χαμάς. Όλοι εκείνοι που αυτοανακηρύχθηκαν απόστολοι της δημοκρατίας εξηγούσαν με στόμφο ότι οι Παλαιστίνιοι δεν ψήφισαν σωστά και ότι έπρεπε να τιμωρηθούν. Η άρνησή τους να συμμορφωθούν οδήγησε σε ενδοπαλαιστινιακό εμφύλιο πόλεμο και σε διχασμό της Γάζας με τη Δυτική όχθη του Ιορδάνη. Τελικά, η δημοκρατία δεν προχώρησε, ούτε στη μία περιοχή ούτε στην άλλη.

Το να αγνοούμε τους συνταγματικούς κανόνες, όποια και αν είναι τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται, είναι πάντα επικίνδυνο. Όπως εξηγούσε ένας Γερμανός καθηγητής Δικαίου στους φοιτητές του, τη δεκαετία του ’30 :

« Δεν έκανα στην άκρη τους ηλίθιους ηθικολόγους για να επιτρέψω στους ηλίθιους μακιαβελιστές να επιχαίρουν. Έμαθα στη γενιά σας να ανακαλύπτει στο δίκαιο τις βρόμικες ρίζες της εξουσίας που το θέσπισε, σας έμαθα, όμως, επίσης, ότι η εξουσία πάει κατά διαόλου όταν καταστρέφει το δίκαιο που την εδραίωσε » [2].

Notes

[1] Βλ. « Λαός και στρατός ενωμένοι ; »

[2] Στο μυθιστόρημα του Manès Sperber, « Η καμένη βάτος », Καστανιώτης, 2013.


Suivre la vie du site RSS 2.0 | Plan du site | Espace privé | SPIP | squelette