monde-diplomatique.gr

Accueil du site > Le diplo en grec > 2014 > 05. Μάιος > Μια οδηγία πολύ κρίσιμη για να συζητηθεί δημόσια

Μια οδηγία πολύ κρίσιμη για να συζητηθεί δημόσια

samedi 10 mai 2014, par Souchon Pierre , [Λογοθέτης Χάρης (μτφ)]

Στη θεωρία, μια ευρωπαϊκή οδηγία, όπως αυτή για τους εργαζόμενους σε διεθνή απόσπαση, συζητείται για μεγάλο χρονικό διάστημα στο κοινοβούλιο του Στρασβούργου. Στην πράξη, διαμορφώνεται κατά τη διάρκεια παράξενων μυστικοσυμβουλίων...

« Μην κουνηθείτε. Περιμένετέ με εδώ ». Περιμένουμε στην είσοδο του καφέ των Βρυξελλών, δίπλα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Με μια μπύρα στο χέρι, δύο εκπρόσωποι της βελγικής Εθνικής Εταιρείας Σιδηροδρόμων μοιάζουν σαστισμένοι ανάμεσα στους διάφορους κουστουμαρισμένους που έχουν προσηλωθεί στους φορητούς υπολογιστές τους, με το χαρακτηριστικό αστεράκι του ευρωκοινοβουλίου στο πέτο « Ωραία. Δεν βλέπω κανέναν γνωστό », λέει με ανακούφιση η πηγή μας, η οποία διστάζει για μια τελευταία φορά, μας ζητά να ορκιστούμε στην τιμή μας ότι θα μείνει ανώνυμη, και, έπειτα, μας οδηγεί στο βάθος της αίθουσας, πίσω από έναν τοίχο, πριν ρίξει μια τελευταία ανήσυχη ματιά γύρω. Μόνοι χώροι κοινωνικότητας στην αυστηρή ευρωπαϊκή συνοικία, τα μαγαζιά της Place du Luxembourg, όπως το συγκεκριμένο -που προτείνει ως πιάτο ημέρας ραβιόλια με τρούφα- προσελκύουν τους διάφορους αξιωματούχους : « Για έναν λομπίστα, εδώ είναι το μέρος που πρέπει να βρίσκεται », αποφαίνεται ένας... λομπίστας, ο οποίος έτυχε να ακούσει τη σχετική στιχομυθία μας.

Στον μικρόκοσμο αυτό, οι προφυλάξεις της πηγής μας οφείλονται στο τόλμημά της : ευρωβουλευτές, συνεργάτες, πολιτικοί σύμβουλοι, υπάλληλοι του Κοινοβουλίου, όλοι, ή σχεδόν όλοι, αρνήθηκαν να μας συναντήσουν. Ωστόσο, η « εκτελεστική οδηγία της οδηγίας 96/71/CE » (sic) για τους εργαζόμενους σε διεθνή απόσπαση, που συζητείται από τον Φεβρουάριο του 2014, αφορά περίπου ενάμιση εκατομμύριο ανθρώπους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το θέμα, βέβαια, αποδεικνύεται πολύ ευαίσθητο σε περίοδο κρίσης : ο μηχανισμός που συζητείται συμπυκνώνει, σε κάποιο βαθμό, τους λόγους απόρριψης της Ευρώπης που παρατηρείται λίγο πριν από τις ευρωεκλογές του Μαΐου 2014. Όπως αναφέρει διακριτικά σε ενημερωτική της έκθεση η γαλλική Γερουσία, ο μηχανισμός αυτός « μπορεί να προκαλέσει στην κοινωνία την αίσθηση κατάληψης των θέσεων εργασίας από ξένους, φθηνότερους εργαζομένους [1] ». Επομένως, θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι τα σχέδια τροποποίησής του θα προκαλούσαν σφοδρούς κοινοβουλευτικούς διαξιφισμούς, ότι θα ζητείτο η γνώμη των λαών, ότι η συζήτηση θα έπαιρνε έκταση στα μέσα ενημέρωσης... Λάθος, κάτι τέτοιο θα παρεμπόδιζε την εξελισσόμενη επαναδιαπραγμάτευση του ζητήματος.

Τα ραβιόλια και το εξαιρετικό μανιτάρι τους φτάνουν επιτέλους. Η συνομιλήτριά μας, αφού, για τελευταία φορά, εκφράζει τη λύπη της για την επιλογή μας -ένα πιάτο άπαχων κρεατικών- αρχίζει να απαντά στην ερώτηση που μας οδήγησε στις Βρυξέλλες : πώς γεννιούνται οι ευρωπαϊκές οδηγίες, όπως η 96/71/CE για τους εργαζόμενους σε διεθνή απόσπαση ; Εδώ, « όλα ξεκινούν από πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Κομισιόν), η οποία διατηρεί το μονοπώλιο της νομοθετικής πρωτοβουλίας. Στη συνέχεια, το κείμενο εξετάζεται διαδοχικά από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ένωσης, το οποίο αποτελείται από τους υπουργούς των κρατών-μελών. Εάν μετά από δύο αναγνώσεις δεν υπάρξει συμφωνία, αρχίζει μια φάση συμβιβαστικών προσπαθειών ».

Σε προηγούμενη συζήτηση, ένας υπάλληλος μας περιέγραφε τη διαδικασία ως ατελείωτη : « Οι συζητήσεις στην ολομέλεια κούραζαν τους πάντες. Πώς θέλετε να συμφωνήσουν 751 βουλευτές και να γίνει περιεκτική συζήτηση σε 28 γλώσσες ; Προσπαθήστε να ειρωνευτείτε στα πορτογαλικά μετά από την παρέμβαση ενός Σλοβάκου ευρωβουλευτή και θα καταλάβετε...  ». Η « κατάσκοπός » μας αφήνει τα μαχαιροπήρουνα και μας απευθύνεται εμπιστευτικά, με τη μύτη σχεδόν μέσα στο πιάτο : « Οι διαδικασίες τραβάνε σε τόσο μάκρος, κυρίως επειδή τα λόμπι παρεμβαίνουν σε όλες τις φάσεις : πριν, μετά, στους επιτρόπους, στους υπουργούς, στους ευρωβουλευτές... και όλα αυτά στο όνομα της εξειδικευμένης γνώσης ». Και μετά, ανασηκώνεται, χαμογελώντας : « Καμιά φορά, όμως, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνει και προχωρεί πιο διακριτικά ».

Να ο λόγος εμφάνισης των « τριμερών διαλόγων ». Στις άτυπες αυτές τριμερείς συναντήσεις, που δεν προβλέπονται από τις συνθήκες, συμμετέχουν μικρές ομάδες διαπραγματευτών από τους θεσμούς που διαθέτουν νομοθετική εξουσία –το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο - με τη μεσολάβηση της Κομισιόν. Η επαναδιαπραγμάτευση της οδηγίας για τους εργαζόμενους σε διεθνή απόσπαση, η οποία είχε αρχικά ψηφιστεί το 1996, « διεξάγεται, λοιπόν, αυτή τη στιγμή μέσω τριμερούς διαλόγου », συνοψίζει η συνομιλήτριά μας, καθώς συμβουλεύεται τον κατάλογο με τα επιδόρπια, μια πραγματική ωδή στη γαστρονομική ακροβασία. Επομένως, για να « επιταχυνθεί η νομοθετική διαδικασία », η τύχη εκατομμυρίων εργαζομένων δεν αποφασίζεται πια δημόσια, αλλά σε συναντήσεις λίγων ανθρώπων σε κάποιο διαμέρισμα... ή σε κάποιο εστιατόριο σαν αυτό που ετοιμαζόμαστε να εγκαταλείψουμε.

« Μα, αυτό το κείμενο έχει φτιαχτεί ακριβώς για να προτείνει φθηνούς εργαζόμενους »

Οι συζητήσεις σκοπεύουν στη συμπλήρωση « ενός είδους γιγάντιων πινάκων Excel », οι οποίοι αποκαλούνται ποιητικά « έγγραφα τεσσάρων στηλών », αστειεύεται ένας μυημένος. Η πρόταση της Κομισιόν συμπληρώνει την πρώτη στήλη, η « έκθεση » του Ευρωκοινοβουλίου γεμίζει τη δεύτερη, ενώ οι « εργασίες » του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου καλύπτουν την τρίτη στήλη. Μετά, απλώς πρέπει να ληφθεί μέριμνα, ώστε η τέταρτη στήλη, με τίτλο « συμβιβαστικές προτάσεις », να μην παραμείνει κενή...

Στα λιτά γραφεία του, λιγότερο από εκατό μέτρα απόσταση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο Ντανιέλ Γκεγκέν προτιμά « να μην αναφέρει συγκεκριμένα » τα θέματα στα οποία εργάζονται οι δέκα υπάλληλοί του. Πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Ένωσης Παρασκευαστών Ζάχαρης, μετέπειτα της Επιτροπής για τις Επαγγελματικές Αγροτικές Οργανώσεις–Γενικής Επιτροπής για την Αγροτική Συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Copa-Cogeca), « της ενιαίας φωνής των Ευρωπαίων αγροτών και των συνεταιρισμών τους », ο Γκεγκέν είναι πια επικεφαλής της δικής του εταιρείας συμβούλων για ομάδες πίεσης και έχει θυμώσει τόσο που ξεχνά να πιει τον καφέ του. Οι τριμερείς διάλογοι ; « Σοβαρότατη δυσλειτουργία. Η διαδικασία αυτή επιτρέπει τις αδιαφανείς συμφωνίες : δέκα τύποι που διαπραγματεύονται σε έναν μικρό χώρο ή σε ένα μπιστρό, αυτό είναι τελείως αδιαφανές, είναι αντιδημοκρατικό ! Πρόκειται για πραγματικά κονκλάβια. Στο τέλος, βγαίνει λευκός καπνός : η ψηφοφορία στην ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου, που δεν είναι παρά μια επικύρωση ».

Ο εξηντάχρονος βετεράνος της θεσμικής μηχανορραφίας στους διαδρόμους των Βρυξελλών αναπολεί τους ευλογημένους καιρούς της νομοθετικής « διαφάνειας », που προσέφερε στις ομάδες πίεσης « άνετα περιθώρια ελιγμών. Συναντούσατε ευρωβουλευτές, σας έβλεπαν με ευχαρίστηση. Σήμερα, μιλάμε για ένα απόλυτα στεγανό σύστημα. Και έτσι, κάνουμε μια καινούρια δουλειά, πολύ τεχνική, εστιασμένη στους desk officers (χαμηλόβαθμους αξιωματούχους). Γιατί να πας στο Στρασβούργο, να εγκαταστήσεις μια μεγάλη ομάδα στο μπαρ του Κοινοβουλίου και να δίνεις χειραψίες, τη στιγμή που όλα αποφασίζονται στους τριμερείς διαλόγους ; ».

Η ζωή του Γκεγκέν πρέπει να κύλησε πολύ ομαλά για να τον βρίσκει σήμερα να διαμαρτύρεται για ανυπέρβλητα εμπόδια. Γιατί οι τριμερείς διάλογοι δεν αφήνουν τους λομπίστες στο περιθώριο, όπως μας επιβεβαιώνει αξιωματούχος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία δηλώνει ότι δέχεται, αρκετές φορές την εβδομάδα, « τηλεφωνήματα από τη Microsoft, την Apple, από τη Σίλικον Βάλεϊ, από τα ευρωπαϊκά εμπορικά επιμελητήρια », που επιθυμούν να της εξηγήσουν « τα μεγάλα οφέλη της διεθνούς απόσπασης εργαζομένων ».

Στις 21 Μαρτίου 2012, η Κομισιόν παρουσίασε ένα προσχέδιο εκτελεστικής οδηγίας, νομικού εργαλείου που δίνει τη δυνατότητα να αποφευχθεί η πλήρης αναθεώρηση της αρχικής οδηγίας. Ωστόσο, η « μάχη κατά του κοινωνικού ντάμπινγκ [2] », για την οποία είχε δεσμευτεί ο πρόεδρός της, ο Ζοσέ Μανουέλ Μπαρόζο, αποδεικνύεται τόσο άτονη που μια από τις διαπραγματεύτριες εκφράζει ανησυχία. Η απάντηση που εξαπέλυσε ο Λάζλο Άντορ, επίτροπος Εργασίας, θα μείνει χαραγμένη στη μνήμη της : « Μα, αυτή η οδηγία έχει φτιαχτεί ακριβώς για να προτείνει φτηνούς εργαζόμενους ! Δεν θα την πνίξετε εν τη γενέσει ! ».

Δεκέμβριος 2013. Είναι η σειρά των υπουργών να συναντηθούν, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Επιτυγχάνουν έναν συμβιβασμό που η στη Γαλλία, η κυβέρνηση την παρουσιάζει ως δικό της θρίαμβο : « Η σημερινή ημέρα σηματοδοτεί πρόοδο για την προστασία των εργαζομένων και για την καταπολέμηση του κοινωνικού ντάμπινγκ [3] », δηλώνει χαρούμενος ο Γάλλος υπουργός Εργασίας, Μισέλ Σαπέν. Η πρόοδος, πάντως, αποδεικνύεται σχετική : οι « ενισχυμένοι » έλεγχοι δεν απαγορεύονταν, απ’ όσο είναι γνωστό, από την οδηγία του 1996, ενώ οι « ενισχυμένοι » έλεγχοι για τους εργαζόμενους σε διεθνή απόσπαση θα πραγματοποιούνται μόνο στον κλάδο της οικοδομής και δεν θα επεκτείνονται στο δαιδαλώδες σύστημα των υπεργολαβιών, που προστατεύει τους πραγματικούς εργοδότες...

« Είναι φυσιολογικό, αφού είναι γνωστό πόσο δύσκολη υπόθεση αποτελεί η επίτευξη συμβιβασμού στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο », αποκωδικοποιεί η Περβάνς Μπερές, πρόεδρος της Επιτροπής για την Εργασία και τις Κοινωνικές Υποθέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Σοσιαλιστικό Κόμμα). « Στην πραγματικότητα, ο κίνδυνος ήταν να ανοίξει ξανά από την αρχή η συζήτηση για την απόσπαση εργαζομένων. Κανείς δεν το ήθελε, ούτε ο Σαρκοζί ούτε ο Ολάντ, καθώς κινδύνευαν να βρεθούν τελείως εκτεθειμένοι ». Οι ωμές εκφράσεις αντανακλούν τον αμείλικτο συσχετισμό δυνάμεων : « Εάν είχαμε βάλει εξαρχής το κείμενο του 1996 στο τραπέζι, διατρέχαμε κίνδυνο να τιναχτούμε στον αέρα. Οι χώρες που εντάχθηκαν μεταξύ 2004 και 2007 [4]έχουν γίνει θεριά ανήμερα : θεωρούν ότι η οδηγία αποτελεί έναν, σχεδόν μπολσεβικικό, κανονιστικό λαβύρινθο που παρεμποδίζει την ελευθερία της εγκατάστασης », αναφέρει με ρίγος ακόμη ένας απόφοιτος της περίφημης γαλλικής σχολής δημόσιας διοίκησης (ΕΝΑ), που συμμετείχε στον χειρισμό του θέματος.

Οι επιχειρήσεις ελεύθερες να παίξουν το παιχνίδι του ανταγωνισμού μεταξύ των λαών

Έτσι, το κείμενο ξαναγυρίζει στο Ευρωκοινοβούλιο, στο πλαίσιο της συνέχισης του τριμερούς διαλόγου. Όμως, εάν πιστέψουμε τον Ολιβιέ Πλιμαντόν, συνεργάτη κοινοβουλευτικού έργου, « στο Συμβούλιο, έχει κανείς να αντιμετωπίσει ανθρώπους με στρατιωτική νοοτροπία, αξιωματούχους που έχουν αποστολή να επιβάλλουν μια άποψη ». Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αντίθετα, όλοι « ζουν με τον διαρκή φόβο της διάλυσης της Ευρώπης. Ηθικό δίδαγμα : οι ευρωβουλευτές καταλήγουν πάντα να αποδέχονται συμβιβασμούς με εκπτώσεις ». Κάτι τέτοιο έγινε και στις 5 Μαρτίου, όταν στον τριμερή διάλογο επήλθε συμφωνία αρχής, με την οποία υιοθετούνταν οι προτάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2013.

Εκπτώσεις ; Εδώ προτιμούν να κάνουν λόγο για « αίσθηση του συμβιβασμού », ιδιότητα που υποτίθεται ότι αποτελεί χαρακτηριστικό της πολιτικής κουλτούρας στις Βρυξέλλες [5]. Κάτι που επιβεβαιώνει η Μπερές : « Για το θέμα της διεθνούς απόσπασης, θα πάρουμε το ελάχιστο που μπορούμε να έχουμε αμέσως και θα δούμε τι θα κάνουμε μετά τις ευρωεκλογές... ». Το σημαντικότερο είναι η διαφύλαξη των τεσσάρων θεμελιωδών ελευθεριών που εγγυώνται οι συνθήκες : ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών, των υπηρεσιών, των κεφαλαίων και των ανθρώπων. Τι να κάνουμε εάν μοιάζει « ιδιαίτερα διεστραμμένο να παρουσιάζει κανείς ως ελευθερία το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις θα μπορούν να παίζουν το παιχνίδι του ανταγωνισμού μεταξύ των λαών όπως το επιθυμούν », σχολιάζει ο κομμουνιστής ευρωβουλευτής Ερίκ Μποκέ. Όποιος θέσει την υπόθεση σε κίνδυνο στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών θεσμών, θα δεχτεί χτυπήματα από όλες τις πλευρές : « Το ευρωπαϊκό οικοδόμημα στηρίζεται εκεί. Δεν μπορούμε να το αγγίξουμε », αποφαίνεται με περιφρόνηση αξιωματούχος της Κομισιόν.

Ευτυχώς, οι λαοί στέλνουν κάπου κάπου τα χαιρετίσματά τους σε αυτό το κλειστό, κορεσμένο σύμπαν. Έτσι, στις 18 Φεβρουαρίου, μια φωτογραφική έκθεση εγκαινιάστηκε στον χώρο Γιεχούντι Μενουχίν του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ματωμένοι νέοι με υψωμένες γροθιές, δρόμοι γεμάτοι δακρυγόνα, διμοιρίες απειλητικών αστυνομικών : με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, η... Ουκρανία και το εξεγερμένο πλήθος της πλατείας Μαϊντάν έχει την τιμητική του. Στους ορόφους του κτηρίου, μάταια ψάξαμε τα στιγμιότυπα από τις κινητοποιήσεις των εργαζομένων σε διεθνή απόσπαση, οι οποίοι γίνονται αντικείμενο κακομεταχείρισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράξενο, γιατί, από τους Πορτογάλους της Μανόσκ και τους Πολωνούς του ευρωπαϊκού αντιδραστήρα σταθερής πίεσης στη Φλαμανβίλ μέχρι τους Ρουμάνους στα χωράφια της Καλαβρίας, οι κινητοποιήσεις τους είναι πολλές.

P.-S.

Η οδύσσεια μιας « καλής ιδέας »

Το 1971, η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, την οποία εισηγείται η Συνθήκη της Ρώμης (1957), αρχίζει σιγά σιγά να εφαρμόζεται. Στόχος ; Η μείωση του « κόστους » εργασίας. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ-πρόγονος της Ευρωπαϊκής Ένωσης) θέτει ως αρχή τη διατήρηση των εργαζομένων που έχουν αλλάξει χώρα στο καθεστώς κοινωνικής ασφάλισης της χώρας προέλευσης. Το κοινωνικό ντάμπινγκ επιταχύνεται το 1986, με την ένταξη της Ισπανίας και της Πορτογαλίας στην ΕΟΚ. Την ίδια χρονιά, η γαλλική εταιρεία Bouygues πληρώνει 46 Πορτογάλους εργαζόμενους στο εργοτάξιο του τρένου υψηλής ταχύτητας (TGV), στη δυτική Γαλλία, με μισθούς Πορτογαλίας. Η συνεργαζόμενη πορτογαλική εταιρεία, η Rush Portuguesa, δίνει το όνομά της στη διάσημη απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, το 1990, με την οποία μπορεί να επιβάλλεται στους ξένους παρόχους υπηρεσιών η νομοθεσία και οι συλλογικές συμβάσεις της χώρας υποδοχής. Η νομολογία αυτή κωδικοποιείται με την οδηγία 96/71/CE της 16ης Δεκεμβρίου 1996 : το κείμενο κατοχυρώνει την αρχή της εφαρμογής του δικαίου της χώρας υποδοχής, αλλά διατηρεί το καθεστώς κοινωνικής ασφάλισης της χώρας προέλευσης για τα δύο πρώτα χρόνια απασχόλησης.

« Η οδηγία παρείχε προστασία και κανείς δεν είχε διαβλέψει τα προβλήματα ντάμπινγκ με τις μελλοντικές διευρύνσεις », διαβεβαιώνουν οι περισσότεροι συνομιλητές μας στις Βρυξέλλες. Ωστόσο, από το 1991, ο Ζακ Ντελόρ, τότε πρόεδρος της Κομισιόν, ζητά « επιτάχυνση » του ανταγωνισμού μεταξύ των εργαζομένων μέσω της διεύρυνσης, ενώ οι Ευρωπαίοι εργοδότες πολλαπλασιάζουν τις δηλώσεις υπέρ της ένταξης χωρών της Ανατολικής Ευρώπης. Το 2007 και το 2008, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης συστηματοποιεί τις δικαστικές αποφάσεις φιλελεύθερης έμπνευσης. Στην υπόθεση Viking, ένας Φινλανδός εφοπλιστής ήθελε να αποφύγει μια συλλογική σύμβαση, δρομολογώντας οχηματαγωγό με σημαία Εσθονίας. Στην υπόθεση Λαβάλ, ένα σουηδικό συνδικάτο προσπαθούσε να υποχρεώσει κάποιον Λεττονό πάροχο υπηρεσιών να υπογράψει συλλογική σύμβαση, ενώ στην υπόθεση Ρίφερτ, πολωνική εταιρεία πλήρωνε στη Γερμανία μισθούς χαμηλότερους από την κατώτατη αμοιβή που επιβάλλεται σε κάθε τεχνική εταιρεία, η οποία αναλαμβάνει δημόσια έργα. Οι δικαστές στο Λουξεμβούργο αναγνωρίζουν το δικαίωμα της συλλογικής δράσης, ακόμη και της απεργίας, αποφαίνονται, όμως, ότι « η άσκησή του μπορεί να υπόκειται σε κάποιους περιορισμούς ». Δίνοντας σιωπηρά προτεραιότητα στα συμφέροντα των επιχειρήσεων, οι δικαστές εκτιμούν ότι το εθνικό εργατικό δίκαιο δεν πρέπει να παρεμποδίζει την ελευθερία εγκατάστασής τους ούτε την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, οι οποίες είναι ακρογωνιαίοι λίθοι των ευρωπαϊκών συνθηκών.

Notes

[1] Eric Bocquet, « Rapport d’information fait au nom de la commission des affaires européennes sur les normes européennes en matière de détachement des travailleurs », τ.527, γαλλική Γερουσία, Παρίσι, 18 Απριλίου 2013.

[2] Ομιλία στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στο Στρασβούργο, 15 Σεπτεμβρίου 2009.

[3] Δελτίο Τύπου του υπουργείου Εργασίας, Απασχόλησης, Επαγγελματικής Κατάρτισης και Κοινωνικού Διαλόγου, Παρίσι, 9 Δεκεμβρίου 2013.

[4] 2004 : Κύπρος, Εσθονία, Ουγγαρία, Λεττονία, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Δημοκρατία της Τσεχίας, Σλοβακία και Σλοβενία. 2007 : Βουλγαρία και Ρουμανία.

[5] Βλ. Marc Abélès και Irène Bellier, « La Commission européenne : du compromis culturel à la culture politique du compromis », Revue française de science politique, τ.3, Παρίσι, 1996.


Suivre la vie du site RSS 2.0 | Plan du site | Espace privé | SPIP | squelette