monde-diplomatique.gr

Accueil du site > Le diplo en grec > Editoriaux > Και το ακατόρθωτο είναι πλέον πιθανό

Και το ακατόρθωτο είναι πλέον πιθανό

dimanche 16 novembre 2008, par Halimi Serge


Τελικά, όλα ήταν δυνατά. Η μαζική κρατική παρέμβαση στον χρηματοπιστωτικό κατήφορο. Η λησμονιά των περιορισμών του Ευρωπαϊκού Συμφώνου Σταθερότητας. Η υποχώρηση των κεντρικών τραπεζών μπροστά στην απειλή μιας νέας έξαρσης. Η δαιμονοποίηση των φορολογικών παραδείσων. Όλα ήταν δυνατά, γιατί πάνω απ’ όλα έπρεπε να σωθούν οι τράπεζες του κόσμου.

Επί τριάντα χρόνια, η παραμικρή ιδέα της όποιας αλλαγής των θεμελίων της νεοφιλελεύθερης τάξης ώστε, για παράδειγμα, να βελτιωθούν οι συνθήκες διαβίωσης της πλειονότητας του πληθυσμού, σκόνταφτε στις ίδιες απαντήσεις : Ολα αυτά είναι αρχαϊσμοί. Η παγκοσμιοποίηση είναι ο νόμος. Τα ταμεία είναι άδεια. Οι αγορές δεν θα το δεχτούν. Το μάθατε ; Το τείχος του Βερολίνου έπεσε !

Έτσι, πέρασε μια τριακονταετία που η « μεταρρύθμιση » συνεχιζόταν, αλλά από την αντίθετη πλευρά. Την πλευρά μιας συντηρητικής επανάστασης που έδωσε στην οικονομία όλο και πιο παχυλές φέτες της κοινής ωφέλειας, όπως τις δημόσιες υπηρεσίες, οι οποίες ιδιωτικοποιήθηκαν και μεταμορφώθηκαν σε μηχανές χρημάτων « που προσδίδουν αξία » μόνο στην επένδυση του μετόχου.

Την πλευρά της φιλελευθεροποίησης των αγορών που επιτέθηκε στους μισθούς και την κοινωνική πρόνοια, υποχρεώνοντας δεκάδες εκατομμύρια πολίτες να υπερχρεωθούν για να διατηρήσουν την αγοραστική τους δύναμη και να « επενδύσουν » (στο χρηματιστήριο, στα ομόλογα) για να εξασφαλίσουν την εκπαίδευσή τους ή να φροντίσουν για την υγειονομική τους περίθαλψη και τη συνταξιοδότησή τους.

Η συρρίκνωση των εισοδημάτων και της κοινωνικής πρόνοιας όμως προκάλεσε τις χρηματοπιστωτικές υπερβολές, με τις οποίες κατόπιν ήρθε αντιμέτωπη. Η δημιουργία του ρίσκου ενθάρρυνε την εξασφάλιση απ’ αυτό. Η φούσκα της κερδοσκοπίας απλώθηκε στον κτηματομεσιτικό τομέα, τον οποίο μετέτρεψε σε « τοποθέτηση ». Και συνεχώς φούσκωνε με το ιδεολογικό ήλιον της οικονομίας της αγοράς.

Η νοοτροπία άλλαξε. Έγινε πιο ατομική, πιο υπολογιστική, λιγότερο αλληλέγγυα. Το κραχ του 2008 δεν είναι, λοιπόν, κυρίως τεχνικό, δεν μπορεί να διορθωθεί με φάρμακα όπως η « ηθικοποίηση » ή το τέλος των « υπερβολών ». Ολόκληρο το σύστημα κατέρρευσε.

Γύρω του ήδη δραστηριοποιούνται όσοι ελπίζουν να το ανασηκώσουν, να το φροντίσουν, να το γυαλίσουν ώστε αύριο να μπορέσει να καταφέρει και νέο χτύπημα στην κοινωνία. Οι « γιατροί » που υποδύονται τους αγανακτισμένους από τις (α)συνέπειες του νεοφιλελευθερισμού είναι οι ίδιοι που του δίνουν τα αφροδισιακά -δημοσιονομικά, ρυθμιστικά, φορολογικά, ιδεολογικά- που χρειάζεται για να δραστηριοποιείται ακούραστα. Θα έπρεπε να κριθούν ανίκανοι, ξέρουν όμως ότι ένας ολόκληρος στρατός από πολιτικούς και μέσα ενημέρωσης θα ενεργοποιηθεί για να τους ξεπλύνει.

Σωτήρες του συστήματος

Έτσι λοιπόν, ο Γκόρντον Μπράουν, πρώην υπουργός Οικονομικών της Βρετανίας, του οποίου πρώτο μέλημα ήταν να χαρίσει « ανεξαρτησία » στην Τράπεζα της Αγγλίας, ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, που προεδρεύει σε μια Ευρωπαϊκή Επιτροπή παθιασμένη με τον « ανταγωνισμό », ο Νικολά Σαρκοζί, αρχιεργάτης της « φορολογικής ασπίδας », της εργασίας την Κυριακή, της ιδιωτικοποίησης των ταχυδρομείων, προσπαθούν, απ’ ό,τι φαίνεται, να « επανιδρύσουν τον καπιταλισμό »...

Το θράσος τους προκύπτει από μια παράξενη απουσία. Πού είναι η αριστερά ; Η επίσημη, εκείνη που συνόδευσε τον φιλελευθερισμό στην κούρσα του, που απορύθμισε το χρηματοπιστωτικό σύστημα κατά την προεδρία του Δημοκρατικού Ουίλιαμ Κλίντον, που κατάργησε την τιμαριθμική προσαρμογή των μισθών επί Φρανσουά Μιτεράν, πριν ιδιωτικοποιήσει τις δημόσιες επιχειρήσεις επί Λιονέλ Ζοσπέν και Ντομινίκ Στρος-Καν, που ελαχιστοποίησε το επίδομα ανεργίας επί Γκέρχαρντ Σρέντερ.

Αυτή η αριστερά δεν έχει, προφανώς, καμία άλλη πολιτική φιλοδοξία παρά να γυρίσει όσο γίνεται πιο γρήγορα σελίδα στην « κρίση » για την οποία είναι συνυπεύθυνη.

Έστω, αλλά η άλλη αριστερά ; Μπορεί σε μια τέτοια στιγμή απλώς να ξεσκονίζει ελάχιστα φιλόδοξα σχέδια, χρήσιμα μεν αλλά τόσο δειλά, για τον φόρο Τόμπιν, για την αύξηση του κατώτατου μισθού, για νέα συμφωνία « νέο Μπρέτον Γουντς », για αιολικά πάρκα ;

Στη διάρκεια των κεϊνσιανών δεκαετιών, η νεοφιλελεύθερη δεξιά έκανε όσα δεν είχε ποτέ κανείς φανταστεί και επωφελήθηκε από μια μεγάλη κρίση για να τα επιβάλει.

Το εξήγησε, το 1949, ο Φρέντερικ Χάγιεκ, ο ιδεολογικός νονός του ρεύματος που γέννησε έναν Ρίγκαν και μία Θάτσερ : « Το μεγαλύτερο μάθημα που ένας συνεπής φιλελεύθερος πρέπει να πάρει από την επιτυχία των σοσιαλιστών είναι το θάρρος τους να πιστεύουν σε ουτοπίες [...] κάνει την κάθε μέρα πιθανή κάτι που, πρόσφατα ακόμα, φαινόταν ακατόρθωτο ».

Ποιος θα προτείνει, λοιπόν, την αμφισβήτηση της καρδιάς του συστήματος της ελεύθερης αγοράς ; [1]. Μήπως πρόκειται για ουτοπία ; Αφού σήμερα όλα είναι πιθανά, όταν πρόκειται για τράπεζες.

« Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία »

Notes

[1] Τον Αύγουστο του 1993, ο « νομπελίστας » οικονομολόγος Γκάρι Μπέκερ εξηγούσε : « Το δικαίωμα στην εργασία και η προστασία του περιβάλλοντος είναι πια υπερβολικά στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες. Η ελεύθερη αγορά θα καταργήσει κάποιες απ’ αυτές τις υπερβολές, υποχρεώνοντας τον καθένα να παραμείνει ανταγωνιστικός απέναντι στις εισαγωγές των αναπτυσσόμενων χωρών ».


Suivre la vie du site RSS 2.0 | Plan du site | Espace privé | SPIP | squelette