monde-diplomatique.gr

Accueil du site > Le diplo en grec > 2007 > 04. Απρίλιος 2007 > Οι λεπτές ισορροπίες στο πείραμα του Ισημερινού

Οι λεπτές ισορροπίες στο πείραμα του Ισημερινού

dimanche 1er avril 2007, par Lemoine Maurice

Η έκπληξη στο τέλος του 2006 δεν ήρθε από τη Βενεζουέλα. Ακόμη και ο διεθνής τύπος, που δεν δείχνει καμία συμπάθεια στον Ούγο Τσάβες, είχε προβλέψει την επανεκλογή του. Ο Τσάβες κέρδισε τις εκλογές στις 3 Δεκεμβρίου με ποσοστό 62,89%, χάρη στα προγράμματα κοινωνικής πολιτικής. Ποιος, όμως, θα στοιχημάτιζε για τη νίκη του αριστερού υποψηφίου Ραφαέλ Κορέα στον Ισημερινό ; Ποιος περίμενε ένα τέτοιο αποτέλεσμα ;

Ο Ισημερινός είναι η χώρα των ηφαιστείων, με όλη τη σημασία της λέξης. Τον Ιούνιο του 1990, με τις χωρίς προηγούμενο διαδηλώσεις της Συνομοσπονδίας Ιθαγενών Εθνοτήτων του Ισημερινού (Conaie), ένα ισχυρό κίνημα ιθαγενών αναδύεται με εκρηκτικό τρόπο. Το κίνημα αυτό θα παραμείνει η μόνη κοινωνική δύναμη που διαθέτει πραγματικές δυνατότητες κινητοποίησης σε μια χώρα που, κατά τη διάρκεια των τελευταίων δέκα χρόνων αστάθειας, άλλαξε διαδοχικά οκτώ προέδρους.

Έτσι, στις 21 Ιανουαρίου του 2000 η λαϊκή δυσαρέσκεια και μια κινητοποίηση ιθαγενών που διέθεταν την υποστήριξη ομάδας στρατιωτικών -μεταξύ των οποίων κάποιος συνταγματάρχης Λούσιο Γκουτιέρες- οδηγούν στην ανατροπή του προέδρου Χαμίλ Μαουάντ. Ο Μαουάντ, για να απομακρύνει το φάσμα της χρεοκοπίας από υποχρεώσεις ύψους 7 δισ. δολαρίων και να σώσει τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, είχε αποφασίσει, έτσι απλά, να παγώσει τις τραπεζικές καταθέσεις των πολιτών. [1] Αμέσως σχηματίζεται φιλολαϊκή κυβέρνηση. Στις 22 Ιανουαρίου, το γενικό επιτελείο του στρατού επεμβαίνει και επαναφέρει στην εξουσία τον αντιπρόεδρο Γουστάβο Νομπόα, ο οποίος, ως ανταπόδοση, αντικαθιστά το εθνικό νόμισμα, το σούκρε, με το δολάριο. [2]

Παρά την αναχαίτισή της η εξέγερση του 2000 αυξάνει το πολιτικό βάρος των ιθαγενών και του κόμματος Πατσακούτικ, που ίδρυσαν με τη συμμετοχή και μιγάδων. Ενόψει των προεδρικών εκλογών της 22ας Οκτωβρίου 2002 ο συνταγματάρχης Γκουτιέρες δηλώνει « εθνικιστής, προοδευτικός, ανθρωπιστής, επαναστάτης » και μιλά για την ανάγκη να « σφυρηλατηθεί μια δεύτερη ανεξαρτησία ». Το Πατσακούτικ εγκαταλείπει την ιδέα να κατεβάσει ιθαγενή υποψήφιο και στηρίζει τον πρώην στρατιωτικό.

Ο Γκουτιέρες εκλέγεται στο δεύτερο γύρο, στις 25 Νοεμβρίου. Στην κυβέρνησή του συμπεριλαμβάνει και ιθαγενείς. [3] Κατόπιν, προδίδει όλους τους ανθρώπους του : συμφωνεί με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), σε ένα πρόγραμμα διαρθρωτικής προσαρμογής, ευθυγραμμίζεται με την Ουάσιγκτον και την Μπογκοτά, και συμμαχεί με τη σκληρή δεξιά -το Χριστιανοκοινωνικό Κόμμα (PSC).

Τα « χρυσά πόντσο »

Το Πατσακούτικ, έχοντας ως κύριο μέλημα όχι να υπερασπιστεί ένα πολιτικό πρόγραμμα αλλά να τηρήσει τις απαραίτητες ισορροπίες για να καταλάβει θέσεις στον κρατικό μηχανισμό, δεν άσκησε πίεση για να εμποδιστεί ο διορισμός υπουργών με καθαρά νεοφιλελεύθερες απόψεις. Οι ηγέτες του αποκόβονται από τη βάση, που τους χαρακτηρίζει « χρυσά πόντσο ». Από τότε, ο οικονομολόγος Ραφαέλ Κορέα ανησυχεί : « Στο οικονομικό πεδίο η συμμετοχή αυτή νομιμοποιεί την επονείδιστη υπογραφή της συμφωνίας με το ΔΝΤ ».K [4]

Ενώ ο Γκουτιέρες εξουδετερώνει το κίνημα των ιθαγενών με την ενσωμάτωση, τη διαίρεση και την καταστολή, πρέπει να έρθει ο Ιούλιος του 2003 για να πάρει το κίνημα τις αποστάσεις του, αποσύροντας τα μέλη του από την κυβέρνηση. Οι συμφωνίες με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα έχουν ως κύριες συνέπειες την κατάργηση των επιδομάτων για την οικιακή χρήση φυσικού αερίου και την ιδιωτικοποίηση των δημόσιων επιχειρήσεων ηλεκτρισμού και τηλεπικοινωνιών. Με επόμενο στη σειρά τον πετρελαϊκό τομέα... [5]

Στη Λατ. Αμερική, ωστόσο, συχνά συμβαίνουν απρόοπτα που ανατρέπουν τα σχέδια των κρατούντων. Στις 20 Απριλίου του 2005 ο Γκουτιέρες ανατρέπεται, με τη σειρά του, από διαδηλώσεις. Η συμμετοχή των νέων στις διαδηλώσεις αυτές αποδεικνύεται εντυπωσιακή. « Τη δεκαετία του 1970 », υπογραμμίζει η Βίλμα Σαλγάδο, καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο των Άνδεων Σιμόν Μπολίβαρ Τολέδο, « η πετρελαϊκή εκμετάλλευση δημιούργησε θέσεις εργασίας ». « Η γενιά μου ανελίχθηκε κοινωνικά, οι γονείς μου ήταν πολύ πιο φτωχοί από εμένα. Τα παιδιά μου δεν μπορούν να έχουν την ίδια ελπίδα. Εχουμε επενδύσει στην εκπαίδευσή τους, φθάνουν στην αγορά εργασίας και δεν υπάρχει πια τίποτα ! ». Δυσάρεστες εικόνες περνάνε μπροστά από τα μάτια της καθηγήτριας. « Διανύουμε βαθιά κρίση. Η δολαριοποίηση δεν λειτούργησε με τον τρόπο που περίμεναν οι εμπνευστές της. Προκάλεσε αύξηση στο εγχώριο κόστος παραγωγής, που είναι πλέον μεγαλύτερο απ’ ό,τι στις γειτονικές χώρες. Οι επιχειρήσεις μας έχουν διαλυθεί. Και περισσότερο στον αγροτικό τομέα. Τρώμε πατάτες από την Αμερική, καρπούζια από την Κολομβία και το Περού... ».

Έχοντας δημιουργήσει έναν θύλακο ισχυρής κατανάλωσης, η οικονομία συγκεντρώνεται στη σφαίρα που συνδέεται με τις εισαγωγές και λιγότερο στον εξαγωγικό τομέα, χωρίς να ενεργοποιηθεί η παραγωγική βάση και να τονωθεί η απασχόληση. « Εάν θέλετε δάνειο για αυτοκίνητο », διαμαρτύρεται ένας αγρότης, « θα το πάρετε σε σαράντα οκτώ ώρες. Εάν ζητήσετε δάνειο για να σπείρετε τρία εκτάρια πατάτες, δεν θα το πάρετε ». Αποχωρεί, λοιπόν, ο πρώην συνταγματάρχης Γκουτιέρες. Εντούτοις, εκτιμά ο κοινωνιολόγος Βέρνερ Βάσκες, « η εξέγερση των forajidos [6] υπήρξε περισσότερο μια συνένωση ορισμένων κατηγοριών της μεσαίας τάξης που θεωρούσαν ότι ο πρόεδρος συμπεριφέρεται με ανήθικο τρόπο και λιγότερο ένα πραγματικό κοινωνικό κίνημα. Μέσα σε ενάμιση μήνα διαλύθηκε χωρίς να κάνει πολιτικές προτάσεις ». Σύμφωνα με μια καλά δοκιμασμένη πια συνταγή, ο αντιπρόεδρος Αλφρέδο Παλάσιο αναλαμβάνει την εξουσία. Προσφέρει το υπουργείο Οικονομίας στον Κορέα.

Η χαμένη ευκαιρία

Ο Κορέα, με μεσοαστική προέλευση και εκπαίδευση σε καθολικά κολέγια, συνέχισε τις ανώτατες σπουδές του στο πανεπιστήμιο της Λουβέν (Βέλγιο) και του Ιλινόις (Ηνωμένες Πολιτείες), αφού πέρασε ένα χρόνο πολιτικής δράσης κοντά σε μια κοινότητα ιθαγενών στην επαρχία του Κοτοπάξι. Τοποθετώντας τον εαυτό του στην « ανθρωπιστική και χριστιανική » αριστερά, διαπραγματεύεται με τον πρόεδρο Ούγο Τσάβες την πώληση κρατικών ομολόγων ύψους 500 εκατ. δολαρίων και την τελική διύλιση του πετρελαίου του Ισημερινού στη Βενεζουέλα. Με δική του πρωτοβουλία η κυβέρνηση αποφασίζει να επανεξετάσει το ζήτημα της αξιοποίησης των πετρελαϊκών εσόδων. Αντί να διοχετεύονται μόνο για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους -που αντιπροσωπεύει το 40% του προϋπολογισμού- , ένα μέρος τους θα κατευθυνθεί σε κοινωνικές δαπάνες.

Στην Ουάσιγκτον κάποια πρόσωπα χάνουν το χρώμα τους. Εάν υπάρχει κάτι που ενοχλεί τους φτωχούς, αυτό είναι κάποιοι άλλοι φτωχοί να μη θέλουν να πληρώσουν τα χρέη τους, έτσι δεν είναι ;

Ο Κορέα διηγείται το επεισόδιο : « Προσπάθησα να αλλάξω δραστικά την οικονομική πολιτική γιατί τα είκοσι τελευταία χρόνια νεοφιλελευθερισμού υπήρξαν μια αληθινή καταστροφή. Για να υπερασπιστούν τα προνόμιά τους, οι τράπεζες, οι μεγιστάνες του πετρελαίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα, η Παναμερικανική Τράπεζα Ανάπτυξης άσκησαν πιέσεις στον πρόεδρο και έτσι έχασα την εμπιστοσύνη του, την υποστήριξή του ». Αντί να υποχωρήσει, ο Κορέα παραιτείται.

Εξέγερση των ιθαγενών

Με ελεύθερο το πεδίο, ο Παλάσιο εκκαθαρίζει την « εθνικιστική-forajida » πτέρυγα της κυβέρνησής του, καταλήγει σε συμφωνία με την εργοδοσία, παίζει το χαρτί της συμφιλίωσης με την Μπογκοτά, [7] εξομαλύνει τις σχέσεις με τα πολυμερή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και διαπραγματεύεται μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου (TLC) με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Μάρτιο του 2006, μπροστά σε κλεισμένους δρόμους, κομμένα δέντρα και λάστιχα που καίγονται αποφασίζει να κηρύξει σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης έντεκα (από τις είκοσι δύο) επαρχίες της χώρας που έχουν παραλύσει από τις αλλεπάλληλες διαδηλώσεις των ιθαγενών, οι οποίοι με το σύνθημα « Δεν θέλουμε να είμαστε αμερικανική αποικία », αντιτίθενται στη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ήδη, στις 15 Μαΐου 2005, για να μειώσει την πίεση ο προσωρινός πρόεδρος δεν είχε άλλη επιλογή από την εκδίωξη της αμερικανικής πολυεθνικής Occidental Petroleum (Oxy) και την κατάσχεση των περιουσιακών της στοιχείων (780 εκατ. ευρώ) για αθέτηση της σύμβασής της με την κυβέρνηση. Το μέτρο προκαλεί την αναστολή, από την πλευρά της Ουάσιγκτον, των διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, ενόψει, όμως, των προεδρικών εκλογών της 15ης Οκτωβρίου 2006 πλαγιοκοπεί και το κοινωνικό κίνημα, ιδιαίτερα μάλιστα το κίνημα των ιθαγενών, του οποίου η εκδίωξη της Oxy αποτελούσε μία από τις κυριότερες διεκδικήσεις.

Απέναντι στη σκληρή δεξιά και την αρκετά επιπόλαια αριστερά των παραδοσιακών κομμάτων, αναδύεται το κόμμα Συμμαχία για τη Χώρα (Allianza Pais), ένα αμάλγαμα διαφόρων προοδευτικών τάσεων που ιδρύει ο Κορέα. Η εθνικιστική ρητορική του θυμίζει σε πολλά σημεία αυτό που συμβαίνει και στη Βενεζουέλα. Για να επικρατήσει, ο Κορέα έχει ανάγκη την υποστήριξη του κινήματος των ιθαγενών. Προσκρούει, ωστόσο, σε μια ευγενική άρνηση... Ζεματισμένοι από το τραγικό λάθος της συμμαχίας με τον Γκουτιέρες, που τους διαίρεσε και τους αποδυνάμωσε, οι Ινδιάνοι, δύσπιστοι απέναντι στους μιγάδες, περιχαρακώνονται και δεν θέλουν άλλον « δανεικό ηγέτη » : « Ή ο δικός μας υποψήφιος ή κανένας ».

Το Πατσακούτικ προσπερνά την πρόταση του Κορέα να γίνει έρευνα σε διάφορες επαρχίες για να προσδιοριστεί η σειρά -πρόεδρος, αντιπρόεδρος- με τον Λουίς Μάκας, ιδρυτή της Conaie. Έπειτα από έντονη παρουσία κατά τη δεκαετία του 1990 ο Μάκας τήρησε πιο διακριτική στάση, για να επανεμφανιστεί όταν ο Γκουτιέρες τον τοποθέτησε υπουργό Γεωργίας. Αποφασίζοντας να κατέλθει στον πολιτικό-εκλογικό στίβο, ο Μάκας συζητά μόνο την υποψηφιότητα για την προεδρία της χώρας.

Ο Ρικάρντο Πατίνο, πολιτικός σύμβουλος του Κορέα, αφήνει έναν βαθύ στεναγμό : « Ο Ραφαέλ είπε ότι θα ήταν γι’ αυτόν μεγάλη τιμή να κατέλθει υποψήφιος για την αντιπροεδρία με προεδρικό υποψήφιο έναν « companero » από το κίνημα των ιθαγενών, με την προϋπόθεση ότι θα είναι μια επιλογή με τις μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας ».

Κρίση και διάσπαση

Δεν είναι γνωστό πόσοι Ινδιάνοι ζουν στη χώρα. Για τη δεξιά είναι το 10% του πληθυσμού. Για την αριστερά το 25%. Για την Ουνέσκο το 45%. Παρά το ρόλο τους στην επιτυχή έκβαση των αγώνων κατά της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου και της Oxy, δεν φαίνεται πιθανό κάποιος από τους ηγέτες τους να μπορεί να αναγνωριστεί από το σύνολο της κοινωνίας ως εκπρόσωπός. Όλοι γνωρίζουν ότι ένα σχήμα « Μάκας-Κορέα » δεν έχει καμία πιθανότητα να κερδίσει τις εκλογές. Ένα σχήμα « Κορέα-Μάκας », ναι.

Το Πατσακούτικ διχάζεται : « Θεωρούμε τον Λουίς Μάκας κοινωνικό ηγέτη, όχι πολιτικό αρχηγό, επομένως το θέμα προκαλεί συζητήσεις », διευκρινίζει ο Ντελφίν Τενεσάκα, πρόεδρος του Κινήματος Ιθαγενών του Τσιμποράσο (MICH). Στις 23 Ιουνίου, κατά τη διάρκεια του πολιτικού συμβουλίου του Πατσακούτικ, δεκατρείς (από τις είκοσι δύο) περιφερειακές οργανώσεις τάσσονται υπέρ του Κορέα. Οι υπόλοιπες υποστηρίζουν την υποψηφιότητα του Μάκας. Πλήρης διάσταση. Ακόμα και οι μιγάδες αγωνιστές των κοινωνικών κινημάτων είναι δύσπιστοι απέναντι στον Κορέα : « Από πού προέρχεται ; Από ανώτερη τάξη. Δεν έχει επαφή με τις μάζες ». Του καταλογίζουν ότι υπήρξε κοσμήτορας του τμήματος Οικονομίας στο ιδιωτικό πανεπιστήμιο San Francisco - της πρωτεύουσας Κίτο.

Επιτείνοντας τη σύγχυση, ο Τσάβες, από το Καράκας, εκφράζει έμμεσα τη συμπάθειά του για τον « φίλο » Κορέα. Περνώντας από τον Ισημερινό, ο πρόεδρος της Βολιβίας Εβο Μοράλες ενθαρρύνει τον « αδελφό ιθαγενή » Μάκας. Του οποίου η ρητορική, σε τελική ανάλυση, δεν διαφέρει σε τίποτε από την αντίστοιχη του Κορέα : απαίτηση για αγροτική μεταρρύθμιση και για τη συγκρότηση Συντακτικής Συνέλευσης, απόρριψη του σχεδίου « Κολομβία » και του ιμπεριαλισμού, αλληλεγγύη με τη Βενεζουέλα, τη Βολιβία και την Κούβα, απόρριψη των συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου, υποστήριξη στο Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ...

« Το κίνημά μας συνειδητοποίησε ότι πρέπει να επεξεργαστεί ένα συνολικό πρόγραμμα », εξηγεί. « Εάν ασχοληθούμε μόνο με τους ιθαγενείς διατρέχουμε τον κίνδυνο να απομονωθούμε. Κάτι τέτοιο δεν θα λύσει ούτε τα προβλήματα των ιθαγενών ούτε τα εθνικά προβλήματα ».

Βρόμικη εκστρατεία του υποψήφιου του Κόμματος « Εθνική Δράση » (Prian) Αλβάρο Νομπόα, μεγιστάνα της μπανάνας, του πιο πλούσιου ανθρώπου της χώρας : ο Κορέα, όργανο του Τσάβες και των Επαναστατικών Ενόπλων Δυνάμεων της Κολομβίας (FARC) « δεν θα καταφέρει ποτέ να ψηφίσει ο λαός υπέρ του κομμουνισμού, της τρομοκρατίας, της Κούβας... ». Διχασμός, διαρροή ψήφων.

Στις 15 Οκτωβρίου, ίσως και με νοθεία, ο Νομπόα κερδίζει τον πρώτο γύρο των εκλογών, αφήνοντας πίσω τον Κορέα. Το Πατσακούτικ και ο Μάκας καταρρέουν : Ο Ισημερινός δεν είναι Βολιβία. Τα υπόλοιπα κόμματα αποσπούν αμελητέα ποσοστά.

Τέλος του διαλείμματος

Εκείνη τη στιγμή φαίνεται καθαρά ότι στη χώρα υπάρχει συμφωνία γύρω από την αναγκαιότητα αλλαγής του πολιτικού συστήματος. Στον δεύτερο γύρο τον Κορέα στηρίζει ένα ευρύτατο κίνημα πολιτών -το Πατσακούτικ, το Λαϊκό Δημοκρατικό Κίνημα (MPD), το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PS), η Δημοκρατική Αριστερά (ID) και διακόσιες κοινωνικές οργανώσεις, ανάμεσά τους και η Conaie. Στις 26 Νοεμβρίου ο υποψήφιος της αριστεράς κερδίζει με ποσοστό 56,67%.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του Παλάσιο μια μεταρρύθμιση του νόμου για τα ορυκτά καύσιμα επέτρεψε στο κράτος να εισπράττει περισσότερους φόρους από τις πολυεθνικές του πετρελαίου. Για τον Κορέα κάτι τέτοιο δεν αρκεί. « Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε κάθε πέντε βαρέλια παραγωγής οι πολυεθνικές να παίρνουν τα τέσσερα και να μας αφήνουν το ένα. Θα επανεξετάσουμε τη συμμετοχή του κράτους στις συμβάσεις αυτές ». Όπως έκαναν το Καράκας και η Λα Πας.

Ο Κορέα, αντίθετος στη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τις ΗΠΑ, αρνείται να εμπλέξει τον Ισημερινό στο σχέδιο « Κολομβία » και να θεωρήσει το FARC κίνημα « τρομοκρατών ». Χωρίς κοινοβουλευτική δύναμη που να στηρίζει τις επιλογές του -το κόμμα του δεν κατέβασε κανέναν υποψήφιο βουλευτή-, ο Κορέα σχεδιάζει να απευθυνθεί κατευθείαν στο εκλογικό σώμα, για να « επανιδρύσει τη Δημοκρατία » μέσω μιας Συντακτικής Συνέλευσης, μέσα σε έξι ή επτά μήνες.

« Δεν είμαστε μιμητές ούτε του Τσάβες, ούτε της Μπατσελέτ, ούτε του Κίρτσνερ [8] », δήλωνε ο Κορέα τον Ιούνιο του 2006. « Ανήκουμε, όμως, στο ρεύμα του σοσιαλισμού του 21ου αιώνα, ο οποίος αγωνίζεται για κοινωνική δικαιοσύνη, εθνική κυριαρχία, προστασία των φυσικών πόρων και περιφερειακή ολοκλήρωση που θα διέπεται από μια λογική συντονισμού, συνεργασίας, συμπληρωματικότητας ».

Ένα σχέδιο που έχει πολλές ομοιότητες με την Μπολιβαρινή Εναλλακτική για την Αμερικανική Ηπειρο (ALBA), την τόσο προσφιλή στους προέδρους Τσάβες, Μοράλες και Κάστρο...

« Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία »

Notes

[1] Το κράτος θα προβεί μόνο στη μερική αποκατάστασή τους.

[2] Το σούκρε οφείλει το όνομά του στον στρατάρχη Χοσέ Αντόνιο ντε Σούκρε που μαζί με τον Σιμόν Μπολιβάρ απελευθέρωσαν τη Ν. Αμερική από τον ισπανικό ζυγό, τον 19ο αιώνα.

[3] Πρώτη φορά, μια χώρα της Λατινικής Αμερικής έχει ιθαγενή υπουργό Εξωτερικών, την Νίνα Πάκαρι.

[4] intto Lucas, « El Movimiento indigena y las acrobacias del coronel », Tintaji, Κίτο, 2003.

[5] Ο Ισημερινός είναι η πέμπτη πετρελαιοπαραγωγός χώρα στη Λατινική Αμερική.

[6] « Εκτός νόμου » : τον όρο χρησιμοποίησε ο τότε πρόεδρος για να προσβάλει τους διαδηλωτές, οι οποίοι τον οικειοποιήθηκαν....

[7] Η ουδέτερη στάση του Κίτο απέναντι στη διαμάχη που μαίνεται στη γειτονική χώρα, οι διαμαρτυρίες του Ισημερινού για τις επιδρομές του κολομβιανού στρατού στο έδαφός του και η άρνησή του να χαρακτηρίσει τους αντάρτες « τρομοκράτες » προκάλεσαν εντάσεις με την Μπογκοτά στην αρχή της θητείας του Παλάσιο.

[8] Προεδρεύοντες της αριστεράς και της κεντροαριστεράς σε Βενεζουέλα, Χιλή και Αργεντινή αντίστοιχα.


Suivre la vie du site RSS 2.0 | Plan du site | Espace privé | SPIP | squelette